Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ (The King's Speech)

Υπήρχε λόγος σοβαρός που ήταν ο βασιλιάς χλιαρός…

της Ειρήνης Βεργοπούλου

Απολαμβάνοντας χωρίς ενοχές μια ταινία σαν μυρωδικό τσάι, με άρωμα ιστορικό.

Η αφίσσα της ταινίας

“Πώς τολμάς να αποκαλείς τους γιατρούς μου ηλίθιους;;….Τους έχω χρήσει Ιππότες!!”

“Αυτό απλά επισημοποιεί την κατάστασή τους”

Γεώργιος ο ‘Εκτος και η σύζυγός του Ελισσάβετ.

Αυτή είναι μια από τις πολλές βιτριολικές και ευφυέστατες στιχομυθίες, σε ελεύθερη δική μου μετάφραση, μεταξύ του Δούκα της Υόρκης, που έμελλε να γίνει ο Βασιλιάς Γεώργιος ο ‘Εκτος της Μεγάλης Βρετανίας, και του καινούργιου λογοθεραπευτή του Λάιονελ Λογκ, στην ταινία ” Ο Λόγος του Βασιλιά”.

Βγήκα από την αίθουσα με κάποιο είδος ενοχής : πώς είχα συγκινηθεί τόσο με μια ταινία που μοιάζει εξόφθαλμα φιλομοναρχική ως προς τη βασιλική οικογένεια της Αγγλίας, τη στιγμή που δεν είμαι και ιδιαίτερα φαν του θεσμού της μοναρχίας, όπου και αν υφίσταται;

Φυσικά γρήγορα έδωσα την απάντηση στον εαυτό μου : Είναι ένα έργο κομψοτέχνημα,σαν ένας πίνακας ζωγραφικής των τελών του 19ου αιώνα, με μουντά χρώματα και εκφραστικά πρόσωπα, αλλά που κυριαρχεί εκεί μέσα ο Λόγος, με την απουσία του και την παρουσία του, με τη δυσκολία της εκφοράς του αλλά και με τη συμβολική δύναμή του.

‘Ενα σενάριο πανέξυπνο, που κάθε δεύτερη γραμμή είναι και μια παμπόνηρη και υπαινικτική ατάκα. Και επίσης, αναφορά στη συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία, στην έναρξη του Β’ παγκόσμιου πόλεμου, όπου εμείς οι μεταγενέστεροι πολύ λογ-ικά θα συγκινηθούμε, αφού ξέρουμε τί τραγωδία επακολούθησε , και με ανακούφιση ξέρουμε ότι εδώ τουλάχιστον, είμαστε με τους ‘καλούς’.

Ο Εδουάρδος και η Γουώλις.

Το ότι ο Βασιλιάς Γεώργιος ο ‘Εκτος ήταν υπερβολικά βραδύγλωσσος και υπέφερε από αυτό, δεν το ήξερα. Αυτό που ξέρουμε γενικά, είναι ότι ανέβηκε στο θρόνο επειδή ο αδελφός του, που είχε γίνει για λίγο βασιλιάς, ως Εδουάρδος ο ‘Ογδοος, παραιτήθηκε το 1936, γιατί δεν μπορούσε να αποχωριστεί ( αν πιστέψουμε την επίσημη εκδοχή) την αγαπημένη του, την μάλλον ασχημούλα αλλά καταφερτζού, αμερικανίδα κοσμική Γουώλις Σίμπσον. Δεν περάσαν βέβαια και άσχημα στο υπόλοιπο της ζωής τους : ζούσαν στη χλιδή σαν κοσμικοί μέχρι τα γεράματά τους. Η Γουώλις, συνήθιζε να λέει, “δεν γίνεται να είσαι υπερβολικά πλούσιος ή υπερβολικά αδύνατη”, αλλά αυτή ήταν και τα δύο.

Τέλος πάντων, από αυτό το καπρίτσιο της μοίρας, ο πρώην ‘Μπέρτι’ ανεβαίνει στο θρόνο μετά την παραίτηση του Εδουάρδου, για αυτό και η Ελισσάβετ η Β’, η κόρη του, είναι εδώ και 50+ χρόνια βασίλισσα και ο Κάρολος (αιώνιος) διάδοχος, αλλιώς θα ήταν απλά πρίγκηπες.

Ο Φερθ στην εναρκτήρια σκηνή της ταινίας.

Στην ταινία, που τη σκηνοθέτησε ένας νέος άνθρωπος, ο Τομ Χούπερ, 38 ετών, και το σενάριο το έγραψε ο 73χρονος Ντέηβιντ Σήντλερ, ο μετέπειτα Βασιλιάς θα καταφύγει, απελπισμένος από την ανικανότητα των άλλων γιατρών να θεραπεύσουν τον τραυλισμό του, που του δημιουργούσε μεγάλο πρόβλημα στις δημόσιες εμφανίσεις, σε έναν εκκεντρικό λογοθεραπευτή, τον Αυστραλό Λάιονελ Λογκ, και θα αφεθεί στα χέρια του τελικά, πιο πολύ και σαν ψυχοθεραπεία. 

Ο Λάιονελ Λογκ.

Ο Κόλιν Φερθ, ‘απωθημένη αγάπη’ της ‘Μπρίτζετ Τζόουνς’, και περσινός σπουδαίος ‘Σινγκλ Μαν’, ανεβάζει και τοποθετεί πλέον τον εαυτό του στο σκαλοπάτι με τους σπουδαιότερους κινηματογραφικούς ηθοποιούς των ημερών μας, ερμηνεύοντας με πιστότητα, λεπτομέρεια, και μεγάλη εσωτερικότητα τη φιγούρα του μονάρχη. Είδα επίκαιρα της εποχής εκείνης στο Διαδίκτυο, και έμεινα…άφωνη παρατηρώντας πόσο κατάφερε ο Φερθ να αποδώσει τη δυσκολία στην άρθρωση, πώς μιμήθηκε τις αναπνοές και την κίνηση των ματιών, που είχε όντως ο Γεώργιος.

(Η μοίρα του Γεώργιου του ‘Εκτου ήταν να πρέπει να είναι στο τιμόνι της αυτοκρατορίας κατά τη διάρκεια του Β’ παγκόσμιου πόλεμου, οπότε και συνέχισε να εμψυχώνει το λαό με της ομιλίες του. Επίσης στη διάρκεια της βασιλείας του διαλύθηκε η αυτοκρατορία και έγινε Κοινοπολιτεία. Το βάρος των ευθυνών κατέστρεψε την υγεία του και πέθανε νέος, το 1952).

Ο Τζέφρυ Ρας.

Παρέα στον Φερθ, ο φοβερός και τρομερός Τζέφρυ Ράς, ο λατρεμένος μας ημι-σχιζοφρενής πιανίστας του “Σολίστα”, ο συγκλονιστικός Μαρκήσιος ντε Σαντ του “Κουίλς”, ο Μπαρμπόσα των Πειρατών της Καραιβικής. ‘Ηρθε πάλι η ώρα του να ξαναχτυπήσει, να μας ξαναεντυπωσιάσει, ως Λάιονελ Λογκ, που με ανορθόδοξες μεθόδους θα τον καταφέρει να αποδίδει κάπως φυσιολογικά το λόγο του, στην νέα εποχή των ΜΜΕ, όταν με το ραδιόφωνο, ο Βασιλιάς έπρεπε να ακούγεται σε όλη την αυτοκρατορία. Αναμέτρηση ερμηνευτική τεράστια, οι δυό τους, μέσα στο Αββαείο του Ουέστμίνστερ, πριν την ενθρόνιση. Βαθιά ανθρώπινος ο Ρας, με εκείνα τα γερτά βλέφαρα που καλύπτουν άπειρες αποχρώσεις συναισθημάτων πάνω στα μπλε μάτια, με έφερε σχεδόν στα δάκρυα καθώς σαν μαέστρος καθοδηγούσε τον μονάρχη στο πώς θα έβγαζε τον κρίσιμο λόγο του στους υπήκοους της αυτοκρατορίας, με την κήρυξη του πολέμου.

Συμπαραστάτριά τους, η χαμαιλέων Χέλενα Μπόναμ Κάρτερ, ένα μπιμπελό από ατσάλι, στο ρόλο της συζύγου του βασιλιά, που ρυθμίζει τα πάντα στον οίκο της με λεπτό σνομπισμό και καλυμμένη αποφασιστικότητα, η μετέπειτα Ελισσάβετ επίσης, σύζυγος του βασιλιά, και που ξέρουμε ότι έζησε ως τα 101 χρόνια της, δημοφιλής ως Queen Mum, εκείνη η μινιόν γριούλα με τα γραφικά καπέλα, που βλέπαμε παρούσα σε όλες τις παλατιανές εκδηλώσεις.

Ο Ντέρεκ Τζάκομπι ως Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπιουρι.

Υπάρχει όμως και ενας άλλος, πολύ σημαντικός, μέρος και αυτός του ανσάμπλ εξαίρετων Βρετανών ηθοποιών που σαν κορώνες στολίζουν το στέμμα αυτής της ταινίας. Είναι ο Ντέρεκ Τζάκομπι, ο μεγάλος θεατρικός ηθοποιός, που υποψιάζομαι, ότι δεν είναι τυχαίο που τον επέλεξαν να παίξει σε αυτήν ταινία, στο ρόλο του Αρχιεπίσκοπου του Καντέρμπερι, αυτός, που είχε τόσο διακριθεί στα 70ς παίζοντας τον τραυλό αυτοκράτορα Κλαύδιο στη σειρά του BBC.

Προφανώς πάνε να σαρώσουν στα ‘Οσκαρ, χωρίς να σημαίνει κάτι τρομερό αυτό. ‘Ομως, όπως έλεγα σε έναν φίλο μου, δεν είναι ανάγκη να αγαπάμε τις ταινίες μόνο, που είναι πάρα πολύ μπροστά, που κάνουν τομές στο σινεμά, που θα τις βλέπουν και σε εκατό χρόνια και θα τις προσκυνούν. Μπορούμε να αγαπάμε και κάποια κεντήματα, όπως αυτήν, που δεν είναι μεγαλοφυείς, αλλά όμως είναι ευφυείς και όμορφες, σαν μια ήρεμη βόλτα που σε συγκινεί, χωρίς να είναι η συγκλονιστική περιπέτεια. ‘Ισως γιατί και αυτά τα ‘ταπεινά’ κομψοτεχνήματα μας έχουν λείψει.

* * * Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύτηκε αρχικά στις 22 Φεβρουαρίου 2011, στο μπλογκ της Ειρήνης Βεργοπούλου.  Το αναδημοσιεύουμε στο Πάω Βλέπω Γράφω με την ευγενική συγκατάθεση της συγγραφέως.

Ο ΜΑΥΡΟΣ ΚΥΚΝΟΣ (The Black Swan)

ή Το Κύκνειο Άσμα με μία άλλη έννοια.

Εκπληκτικός ο "Μαύρος Κύκνος". Ψυχολογικό θρίλερ του Ντάρεν Αρονόφσκι στα καλύτερά του! Μου έφερε μνήμες από την "Carrie" [Έκρηξη Οργής](1976) του Μπράιαν Ντε Πάλμα και τα "Μάτια της Λώρα Μαρς" (1978) του Ίρβιν Κέρσνερ. Έχει αυτό το "evil" στοιχείο, το σκοτεινό, που καραδοκεί παντού. Είναι στον χώρο μας, στο περιβάλλον, στο υποσυνείδητο. Αυτό που κάνει το αντικειμενικό και το υποκειμενικό να γίνουν ένα συνονθύλευμα ψυχολογικής σύγχυσης και καταιγίδας. Και ο φίλος μας ο Ντάρεν κατάφερε να το αποτυπώσει στο κινηματογραφικό φιλμ.

Θυμήθηκα και τον "Θάνατο στη Βενετία" του Λουκίνο Βισκόντι. Γιατί; Γιατί το να καταλάβει κανείς την τέχνη, είναι σαν να σκαλίζει να βρει εξηγήσεις για τα μυστήρια του σύμπαντος; Πού ξεκινάει η τελειότητα και που ολοκληρώνεται το καλλιτεχνικό έργο; Ο Άσενμπαχ στην ταινία λέει ότι είναι τη στιγμή που έρχεται ο Θάνατος. Λέτε να είναι έτσι; Γι'αυτό πέθανε ο Μάλερ μετά από εννιάμισι συμφωνίες; Κι ο Μπετόβεν; Τι σημασία έχει αν είσαι συνθέτης, χορογράφος ή μπαλαρίνα; Έρχεται το χάος, το τέλος, το απόλυτο κενό μόλις φτάσει κανείς το Απόλυτα Τέλειο; Η υπαρξιακή κρίση στο έπακρον.

Λάτρεψα την ερμηνεία της Νάταλι Πόρτμαν. Να το πάρει το Όσκαρ!

Η Μπάρμπρα Χέρσεϊ έχει τον πιο σκοτεινό ρόλο όμως. Είναι η ενσάρκωση της τρέλλας του ανολοκλήρωτου. Δείτε και τη μητέρα στο "Carrie".

Ο Βινσάν Κασέλ, σαδιστικά μαγευτικός στον ρόλο του.

Θα πω όμως ότι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της ταινίας είναι οι δυο συνθέτες της μαγευτικής μουσικής από την οποία ξεκίνησαν όλα, ο Τσαϊκόφσκι με την "Λίμνη των Κύκνων" του κι ο Κλιντ Μανσέλ που συνθέτει την αυθεντική μουσική της ταινίας.

Την ταινία θα την έβλεπα ξανά κυρίως για το εκπληκτικό εκείνο πλάνο λίγο πριν το τέλος της ταινίας. Απερίγραπτο, πανέμορφο, συγκλονιστικό. Όσοι την είδατε, θα ξέρετε σε ποιο αναφέρομαι.

Το σινεμά σε απογείωση! Πτήση στους σκοτεινούς ουρανούς στις ψυχές των χαρακτήρων του έργου κι ένα κινηματογραφικό pas de deux με αρχιχορευτές το Σινεμά και τον Θεατή. Αξίζει!

THE SOCIAL NETWORK, δηλαδή η ταινία της γέννησης του FACEBOOK

Μια ιστορία πρωτοφανούς κοινωνικής και προσωπικής επιτυχίας! Γνωστή ιστορία, τουλάχιστο στα παραπάνω από 500.000.000 «φίλους» του «φατσοβιβλίου». Ναι, ο Mark Zuckerberg είναι ο νεότερος σε ηλικία αυτοδημιούργητος εκατομμυριούχος σ’ αυτόν τον πλανήτη. Όμως, πέρα από το συγκλονιστικό του να είσαι εκατομμυριούχος από τα φοιτητικά σου χρόνια, το συγκλονιστικότερο είναι το γεγονός ότι αυτός ο ιδιοφυής φοιτητής του Harvard δημιούργησε ένα καινούριο κοινωνικό δίκτυο, το οποίο «έπιασε» από την πρώτη στιγμή και εξαπλώθηκε ταχύτερα από ραγδαία, συνεχίζοντας ακάθεκτο. Την ιστορία του τη γνωρίζουμε. Κατά λάθος το δημιούργησε! Θυμωμένος, απογοητευμένος από το κορίτσι του και βράζοντας από χαρβαρντική διάθεση εκδίκησης! Αυτά τα «κατά λάθος» των εφευρέσεων και των καινοτομιών, μού φέρνουν γέλια. Από μαθήτρια του Δημοτικού, δεν μασάω στα «κατά λάθος», με κορυφαίο το του Αρχιμήδη, «Εύρηκα!». Σιγά μην περίμενε να εισέλθει στην αρχαία του μπανιέρα για να βρει τον τύπο του ειδικού βάρους, ο σοφός! Τα τυχαία γεγονότα και τα κατά λάθος συμπεράσματα ή δημιουργήματα, είναι, απλά, συμπτώσεις. Δηλαδή, συν-πτώσεις. Δηλαδή εν-πνεύσεις που υλοποιούνται σε φιλόξενα περιβάλλοντα υπό ώριμες συνθήκες! Αυτό έγινε και με το Facebook! Οι επικοινωνιακές αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων αυτής της Γης, μειώνονται με αυξητική πρόοδο, εδώ και μπόλικα χρόνια. Η κοινωνία των ανθρώπων συνδέεται διαδικτυακά με πολλούς τρόπους. Το δίκτυο Ζούκεμπεργκ μας συνέδεσε και με τους δεσμούς μιας ιδιόμορφης, σαν το ίδιο και σαν τον ίδιο, φιλίας. Πήγα να δω την ταινία με τον φίλο μου τον Γρηγόρη πριν δεκαπέντε, ίσως και περισσότερες, μέρες. Σε εποχές οικονομικής κρίσης γενικά και ειδικά τώρα, που κανείς μας δεν έχει τα χρήματα που νόμιζε πως είχε, και την περιουσία που δηλώνει ότι κατέχει, μια που πληροφορούμαστε ότι χρωστάμε στον σύμπαντα κόσμο τα δισεκατομμύρια της αρκούδας, είναι ένα βάλσαμο η θέαση τέτοιων ταινιών. Λες, δεν μπορεί! Έχω κι εγώ πιθανότητες! Δεν ονειρεύεσαι, ντε και καλά, πως θα γίνεις εξώφυλλο στο Forbes, ούτε πως θα συμπεριληφθείς στους 100 πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη! Μωρέ, το Jackpot στο Λόττο ή στο Τζόκερ, άσχημο είναι? Καθόλου! Να, ονειρεύεσαι πως έχεις κι εσύ τη δυνατότητα να σού κάτσει η καλή, όποιας μορφής. Πήραμε τα pop corns μας και μπήκαμε στη σκοτεινή αίθουσα του πολυσινεμά, προσπερνώντας την ομάδα των υποτιθέμενων ταξιθετών και ταξιθετριών, οι οποίοι σημασία δεν μας έδωσαν. Δυσκολευτήκαμε να βρούμε τις αριθμημένες θέσεις μας, στις οποίες καθόντουσαν άλλοι, οι οποίοι, προφανώς, είχαν αποτύχει να βρουν τις δικές τους. Καθίσαμε παραδίπλα. Το ίδιο ήταν. Είμαστε καλόβολοι, ευπροσάρμοστοι και καθόλου ξινοί με τους συνανθρώπους μας. Η ταινία καλή ήταν, αλλά, πολύ γκροτέσκ, βρε παιδί μου. Υπερβολικά αυτιστική η συμπεριφορά του Μαρκ. Υπερβολικά γραμμένοι όλοι οι χαρακτήρες. Η μόνη υπερβολή που έτερψε τους οφθαλμούς μου ήταν οι δίδυμοι αδελφοί Winklevoss, ακραία ωραίοι και αρρενωποί και ευγενείς και όλα τα παρελκόμενα, της κωπηλασίας συμπεριλαμβανομένης! Καλά περνάγαμε βλέποντας την ταινία, μέχρι το σημείο που το ζευγαράκι στην πίσω μας σειρά της αίθουσας άρχισε να ολοκληρώνει και να αποσπά την προσοχή μας… Τα παιδιά τελείωσαν λίγο πριν τους τίτλους του τέλους. Εκείνα πήγαν στην τουαλέτα κι εμείς στο πάρκιν. 

Π.Κ.Β.

 

© Peggy Carajopoulou-Vavali 2010